Haftaya Bakış – Haber Bülteni

0
318

HABER BÜLTENİ

26.02.2018

Manşet

Sınır Anlaşması Onaya Yaklaştı

Gerek uluslararası toplumun baskısı, gerekse yeni bir formülle Kosova hükümetinin konsensüs sağlama çabası sonucu Kosova ile Karadağ arasında imzalanan sınır anlaşması Parlamentodan geçirilmeye yaklaştı. Bu hafta içinde sınır anlaşmasının onaylanması bekleniyor.

Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj, 24 Şubat Cumartesi günü yayınladığı bir bildiride Kosova hükümeti tarafından, parlamentoda birliği sağlama yönündeki politik engellerin ortadan kaldırıldığını ve Meclise sunulan Yasa Tasarısının, Ağustos 2015’te Karadağ ile varılan anlaşmayı, Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaqi ile Karadağ Cumhurbaşkanı Filip Vujanoviç tarafından yapılan ortak deklarasyonu ve Karadağ ile sınır çizgisinin belirlenmesine ilişkin Devlet Komisyonu Raporunu kapsadığını ifade etti.

Kosova’ya Avrupa Birliği (AB) yolunda vize muafiyeti için şart konulan 2015 yılında imzalanan Kosova – Karadağ sınır çizgisinin belirlenme anlaşması için geçen hafta ek bir anlaşma imzalanmış ve Meclise sevk edilen eski anlaşma geri çekilip diğer ekleriyle birlikte yenisi sunulmuştu.

Ardından 18 Şubatta Kosova Meclisinde 10. Yıl çerçevesinde onaylanması düşünülen anlaşma, iktidarın anlaşmanın onayı için gerekli olan 80 oya sahip olamamasından dolayı ertelendi. Hafta içinde muhalefet partilerinin yarısı evet, diğer yarısı da hayır oyu kullanacağını bildirirken Sırp listesi net bir açıklama yapmamıştı. 22 Şubatta Meclis söz konusu anlaşmayı görüşmek için tekrar toplandı. Uzun bekleyişin ardından muhalefet partilerinin oturuma katılmamasından dolayı Kosova Meclis Başkanı Kadri Veseli oturumu 23 Şubata erteledi.

23 Şubat Cuma günkü oturumda, LDK’nın, Shpejtim Bulliqi yönetimindeki Karadağ ile sınır çizgisinin belirlenmesine ilişkin Devlet Komisyonu Raporunu kabul etmedikleri için, VV’nin Kosova’nın bu anlaşmayla çok toprak kaybedeceği için ve Sırp Listesi, Sırp Belediyeler Birliğini şart koştukları için anlaşmayı oylamayacaklarını bildirdiler.

Oturum süresince iktidar ve muhalefet arasında gergin anlar yaşandı. Başbakan Ramush Haradinaj LDK milletvekillerine oylamadıkları için ‘ayıplar olsun’ diyerek sitemde bulundu. Ardından LDK Parlamento Grup Şefi Avdulla Hoti, böyle bir başbakanın ülkeyi yönettiğinden dolayı utandığını ifade ederek Haradinaj’a yönelik ‘kendi partisinin milletvekili sayısından daha çok milletvekili olan bir partiyle konuştuğunu unutmasın’ diye cevap verdi. Bu gergin anlardan sonra Meclis Başkanı Kadri Veseli oturumu 28 Şubat Çarşamba gününe erteledi.

Gün içinde; Meclise girerken VV Genel Başkanı Albin Kurti’ye yönelik yumurtalı saldırı yapıldı ancak yumurtalar Kurti’ye isabet etmedi. Öte yandan Kosova İnovasyon Vakfı (İFOK)’nın sınır anlaşmasının onaylanmamasına tepki protestosu düzenleyeceğini duyurdu ancak beklenen bu organizasyona  kimse katılmadı.  ABD’nin Priştine Büyükelçisi ise anlaşmanın oylanması için gün içinde Mecliste yoğun görüşmelerde bulundu.

Ardından 24 Şubat günü LDK Parlamento Grup Şefi Avdulla Hoti anlaşmayı onaylayacaklarını açıkladı. Açıklamasında,  PDK, NİSMA ve azınlık topluluklarıyla 22 Şubat gecesi anlaştıklarını sadece AAK’nın bu anlaşmaya dahil olmasını beklediklerini bunun da sağlanmasından dolayı 28 Şubat’ta gerçekleştirilecek sınır anlaşması oturumunda anlaşmayı onaylayacaklarını belirtti. 24 Şubat Cumartesi günü Başbakan Haradinaj da parlamentoda birliği sağlamak üzere, politik engellerin ortadan kalktığını açıklamıştı. Şimdi gözler 28 Şubat Çarşamba günü düzenlenecek Meclis oturumuna ve Vetevendosje hareketinin göstereceği tepkiye odaklanmış durumda.

Siyaset 

‘’Hajde’’

ABD’nin Priştine  Büyükelçisi Greg Delawie, hafta içinde azınlık milletvekilleri ile bir görüşme yaparak vize muafiyeti için Kosova-Karadağ sınır anlaşmasının  Mecliste onaylanması gerektiğini belirtti. Ayrıca Delawie, twitter hesabından yaptığı açıklamada Kosova halkının vize serbestliği için çok beklediğini anlaşmanın onaylanmasının zamanı olduğunu belirterek Arnavutça hajde (hadi) ile onaylamaya vurgu yaptı.

 

Quint Büyükelçileriyle Basına Kapalı Toplantı

Quint ülkelerinin (ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya) Büyükelçileri, Cumhurbaşkanı Hashim Thaqi, Başbakan Rramush Haradinaj ve Meclis Başkanı Kadri Veseli ile toplantı düzenledi. Avrupa Birliği Kosova Ofis Şefi Natalya Apostolova’nın da hazır bulunduğu toplantının konusu ve detayları hakkında bilgi verilmedi, ancak resmi olmayan bilgilere göre toplantının ana konusunun sınır anlaşması olduğu düşünülüyor. Başbakan Haradinaj toplantının ardından çok kısa açıklama yaparak “içerde güzel konular konuştuk” dedi. Yetkililer tarafından basına herhangi bir resmi bilgi verilmedi.

Toplum

                                  “Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı”

Rıfat Ilgaz’ın asla eskimeyen oyunu Hababam Sınıfı bir kez daha Prizren’de sahne aldı. Oyunun yönetmeni Deniz Dadale, çocukların neden bu hale geldiklerine dikkat çekmek istedikleri için bu oyunu seçtiklerini dile getirdi.

Kısa Devre Tiyatrosu Rıfat Ilgaz’ın “Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı” oyununu sahneye koydu. Prizren’in Lumbardhi (Akdere) Sinema Salonunda sunulan oyunun yönetmeni  Deniz Dadale öğrencileri bu hale kimlerin getirdiğini vurgulamak ve buna dikkat çekmek istediklerini ifade etti. Yoğun ilgi ile izlenen tiyatro oyunu 5 defa seyirciyle buluştu.

En İyi ‘’Dua Lipa’’

Ingiltere’nin Londra şehrinde yapılan İngiltere’nin ve dünyanın en prestijli müzik ödüllerinden biri olan Brit Ödülleri 2018, dün gece sahiplerine ulaştı. 5 dalda aday olan Kosova kökenli şarkıcı Dua Lipa, “En İyi İngiliz Kadın Sanatçı” ve “En İyi Çıkış Yapan İngiliz Sanatçı” ödüllerini aldı.

Ve diğer…

ABD ve Rusya

Avrupa Birliği’nin kolaylaştırıcı rol üstlendiği Kosova ile Sırbistan arasında sürdürülen diyalog masanın yeni talipleri ortaya çıktı. Rusya Dışişleri Bakanı Serget Lavrov, söz konusu diyaloga ABD’nin dahil olması halinde, Rusya’nın sessiz kalmayacağını ve Sırbistan’ın talebi doğrultusunda masaya dahil olacağını söyledi.

Sırbistan ve Rusya arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 180. Yılı kapsamında Sırbistan’da bulunan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ile görüştü. Düzenlenen ortak basın toplantısında Lavrov, Kosova ve Sırbistan arasında devam eden diyalog konusunda ABD, diyaloğa dahil olursa Rusya da tepkisiz kalmayacak Sırbistan’ın talebi doğrultusunda Rusya diyaloğa dahil olacaktır ifadelerini kullandı. Vuçiç ise Avrupa Birliği yolunda ilerleyen Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik politikasını değiştirmeyeceğini ifade etti.

Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj, hükümetin başına geçtikten bir zaman sonra Kosova ile Sırbistan müzakerelerine ABD’nin de katılması gerektiği fikrini ortaya atmıştı.

 

Editorial

5 Model ve Kosova Bağımsızlığı

Bengi Muzbeg

Kosova geçtiğimiz haftayı Karadağ ile imzalanan Sınır Çizimi Anlaşması’nın meclisteki tartışmaları ile geçirdi. İki gün yapılan oturumlarda anlaşmanın oylanmasına geçilemedi. Başta ABD Büyükelçisi Greg Delawie ve AB Kosova Temsilcisi Natalia Apostolova olmak üzere uluslararası kurum yetkilileri, milletvekillerine anlaşmanın onaylanması çağrısında bulunuyorlar. Sırbistan ise Avrupa Birliği’ne aday olma sürecinde, AB kriterlerini yerini getirmeye çalışıyor. Son günlerde Sırbistan’ın AB’ye tam üye olabilmesi için Kosova konusuna nasıl bir çözüm bulacağı tartışılmaya başlandı. Sırbistan basınında tartışılan ve çeşitli modellerle örneklendirilen çözüm arayışlarını değerlendirdik.

Kuzey İrlanda Modeli: 30 yılı aşkın bir süre çatışmaların yaşandığı Kuzey İrlanda’da anlaşma Kuzey İrlanda’ya geniş bir özerklik tanınarak çözüm bulundu. Kuzey İrlanda’da yaşanan sorun dini temele dayanıyordu. Kuzey İrlanda’da çoğunluğu oluşturan Protestanlar bölgeyi İngiltere ile birleştirmek, Katolikler ise İrlanda ile birleştirmek istiyordu. 30 Ocak 1972’de göstericilerin üzerine İngiliz askerlerinin ateş açması ile büyüyen olaylarda IRA militanları çeşitli saldırılar düzenledi. 1990’lı yılların başlarında barış görüşmeleri başladı. Ve 10 Nisan 1998’de taraflar Kuzey İrlanda’ya geniş bir özerklik tanınması noktasında uzlaşmaya vardı. Referanduma sunulan anlaşmaya Kuzey İrlanda’da yüzde 71 destek oyu çıktı. Böylece 30 yıl süren çatışma ve 13 yıl süren barış görüşmelerinin sonunda Kuzey İrlanda’da barışa büyük bir adım atıldı. IRA 1994’te ilan ettiği ilk ateşkesten 11 yıl sonra, 1 Eylül 2005’te silahlı mücadeleyi resmen bıraktığını açıkladı ve barış süreci 2007’de Kuzey İrlanda Parlamentosu’nun toplanmasıyla tamamlandı.

Güney Tirol: Avusturya ve İtalya arasında yaşanan bu sorun Birinci Dünya Savaşı’ndan kalma idi. Güney Tirol’da %35 Alman azınlık ve %60 civarında İtalyan yaşamakta. İtalya, Avusturya ve uluslararası camia ile işbirliği yaparak bu bölgedeki sorunu çözdü. Varılan anlaşma ile Güney Tirol İtalya sınırları içinde kalırken, Alman azınlığa geniş yetkiler tanındı. Eğitimden dil kullanımına kadar bölgede Almanca, İtalyanca ile beraber eşit düzeyde resmi dil olarak ilan edildi.

Aland Adası: Aland Adası 1809 yılında Rusya ile İsveç arasında gerçekleşen savaştan sonra Rusya’nın hakimiyeti altındaki Finlandiya’ya bağlandı. 1917 tarihinde Finlandiya bağımsız olduktan sonra bu ada Finlandiya’da kaldı. Ancak nüfusunun %95’ini İsveçliler oluşturuyordu. İsveç’le birleşme girişimleri başarısız olduktan sonra 1920 tarihinde adaya Finlandiya’da geniş bir özerklik tanıdı. 30 bin kişinin yaşadığı adanın kendi hükümeti, parlamentosu, ayrı bayrağı mevcut. Ancak egemenlik hakları Finlandiya’ya ait.

Hong Kong: 155 yıllık Büyük Britanya hakimiyetinden sonra 1997 yılında Hong Kong Çin hakimiyetine geçti. %95 oranında Çinlilerin yaşadığı Hong Kong gelişmişlik düzeyinin çok yüksek olmasından dolayı Çin ile birleşmenin adaya olumsuz yansımasından endişe duyuluyordu. Ancak Çin, Hong Kong’a geniş bir özerklik tanıdı. Ayrı merkez bankası, adalet, finans ve vergi sistemi mevcut.

İki Almanya Modeli: 1972 yılında imzalanan anlaşma ile Federal Almanya ile Demokratik Alman Cumhuriyeti, iki ülke arasında ilişkileri geliştirme ve sınırlarına saygı gösterme taahhüdünde bulundu. İki devlet de Birleşmiş Milletler üyesi idi ve uluslararası anlaşmalarda birbirlerini engellemeyecekleri taahhüdünü vermişleri.

***

Kosova, ‘dost ülkeler’ olarak tabir ettiklerinin de desteği ile bağımsız ve egemen bir devlet olarak kendi devletleşme sürecini inşa ederken, Sırbistan da Kosova’nın geniş özerklik tezlerini işlemeye çalışıyor. Örneklerden de görüleceği üzere Sırbistan medyası geniş kapsamlı bir özerkliğin Kosova için çözüm olabileceği algısını yaymaya çalışıyor. Örneklerden sadece İki Almanya Modeli, geniş bir özerklikten çok, iki ayrı devlet gerçeğini kabul ediyor. Kosova bağımsızlığını ilan ettikten sonra başta Batı Avrupa ülkeleri olmak üzere, demokratik ülkelerin çoğu tarafından tanındı. Kosova’yı şu ana kadar 116 devlet tanıdı. Sırbistan ile süren müzakerelerin iki devlet arasında bir anlaşma ile sona ermesi gerekiyor. Basında yer alan haberlerde 2019 yılında nihai bir uzlaşıya varılmasının hedeflendiği yönünde. Bu tarihe kadar Kosova’nın AB’ye aday olmak için gereken şartları yerine getirmesi gerekiyor. Kosova bir yandan iç sorunlarıyla uğraşırken, diğer taraftan uluslararası konjonktürün hızla değiştiğini unutmaması gerekiyor.

Sırbistan’ın üye olduğu bir AB ile tam üyelik müzakerelerini gerçekleştirmek Kosova açısından çok zor olacaktır. Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova, Makedonya ve Sırbistan’ın birlikte AB’ye kabul edilmesi ise bölge ülkelerinin birbirini engellememesi yönünde atılacak en önemli adımdır. Tabi bu da Brüksel’in kararı olacaktır.

 

Non-editorial

Erteleniyoruz…

Non-editorial page, herhangi bir otorite tarafından denetlenmemiş ama insanın kişisel haklarına, şeref ve haysiyetine herhangi bir saldırıda bulunmamasını ilke edinmiş, eleştiri maksatlı, Paradigma’nın hem genel tutum ve görüşlerinin hem de söyleminden  bağımsız olarak ifade edilen ve her çeşit kaynağa açık olan bazen nükteli bir şiir, bazen hiçbir şey, bazen bir imla işareti, bazen bir karikatür, vinyet, karakalem karalaması ya da eleştirel bir yazı olarak vuku bulan sayfadır. Keyifli okumalar dileriz.

 

Künye: Haftaya Bakış Bülteni, Paradigma’nın haftalık haber bültenidir.

Editörler: Esin Muzbeg, Bengi Muzbeg

Koordinatör: Esra Baykuş

Katkı sağlayanlar: Sezer Hoti, Furkan Fuşa

 

 Bu haber bülteni Paradigma Araştırma Merkezi tarafından hazırlanmaktadır.
Kaynak gösterilerek çoğaltılabilir, dağıtılabilir ve alıntı yapılabilir.
www.paradigmarc.org

 

 

Son Yazılar Paradigma (Tüm yazılar)

LEAVE A REPLY