Haftaya Bakış – Haber Bülteni

0
330

HABER BÜLTENİ

19.02.2018

Manşet

Kosova 10 Yaşında

Kosova, Bağımsızlığının 10’uncu Yıldönümünü Kutladı.

Kosova bağımsızlığının 10’uncu yıldönümünü çeşitli etkinliklerle kutladı. Kutlamalara Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, T.C. eski Başbakanlarından Ahmet Davutoğlu, eski UNMIK Misyon Şefi Bernard Kouchner, ABD Kongre Üyesi Eliot Engel ve diğer konuklar katıldı. Dünyaca ünlü pop sanatçısı Rita Ora da Priştine’de yaklaşık 300 bin kişinin katıldığı bir konser düzenledi.

Cumhurbaşkanı Hashim Thaqi, Kosova’nın bağımsızlığının 10’uncu yıldönümü dolayısıyla yaptığı açıklamada Kosova’nın bağımsızlığını bir “Başarı hikayesi” olarak değerlendirdi. Thaqi, ilk 10 yılda AB’ye adaylık başvurusunda bulunmayı istediklerini ancak yaşanan bazı sorunlardan dolayı bunu gerçekleştiremediklerini ifade etti.

Başbakan Ramush Haradinaj ise bağımsızlık günü dolayısıyla, Zahir Pajaziti ve İbrahim Rugova’nın mezarlarını ziyaret etti. Haradinaj yaptığı açıklamada Kosova’nın bağımsızlık mücadelesine destek verenleri saygıyla andığını ifade etti.

 

Kosova Meclis Başkanı Kadri Veseli , düzenlenen bağımsızlık oturumunda, Kosova’nın ilk 10 yılının kurtuluş ve devlet inşası süreci ile geçtiğini belirtirken “İkinci 10 yıl sosyal refah ve ekonomik kalkınma yılı olacaktır ki bu kurtuluş ve devlet inşası sürecinden daha kolay bir süreçtir” ifadelerini kullandı.

Bağımsızlık oturumuna katılan Arnavutluk Cumhurbaşkanı Edi Rama  “Kosova dünya haritasında yer almayı başaran genç bir ülke olarak 115’ten fazla tanıma sağlamıştır. Geçen bu ilk 10 yılda da kurumsallaşma çalışmalarından önemli kademeler kat etmiştir” dedi.

Davutoğlu Ziyareti

Kosova’nın bağımsızlığının 10’uncu yıldönümü dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin eski Başbakanlarından Ahmet Davutoğlu Kosova’yı ziyaret etti. Kosova Meclis Başkanı Kadri Veseli ve Başbakan Ramush Haradinaj ile birer görüşme gerçekleştiren Davutoğlu “Priştine ve Prizren’de kendisini memleketindeymiş gibi hissettiğini belirtti. Davutoğlu ayrıca Türkiye’nin devamlı Kosova’yı desteklediğini ve desteklemeye devam edeceğini vurguladı.

Priştine ziyareti esnasında Davutoğlu ayrıca kendisinin “Kentler ve Medeniyetler” adlı kitabının tanıtım toplantısına katıldı. Törende kendisine eşlik eden Başbakan Yardımcısı Enver Hoxhaj ise Türkiye’nin Kosova’nın bağımsızlığını her alanda desteklemeye devam ettiğini belirtirken Davutoğlu’nun şahsi olarak gösterdiği çabalardan dolayı kendisine teşekkür etti.

Davutoğlu daha sonra Prizren’e geçti. Kosova Türk Temsil Heyet Başkanlığı ve T.C. Prizren Başkonsolosluğu’nu ziyaret eden Davutoğlu, Sinan Paşa Camii’nde öğle namazını kıldı. Daha sonra vatandaşlarla sohbet eden Davutoğlu “Kosova’nın bağımsızlık yıldönümü vesilesiyle Evlad-ı Fatihan diyarındayız. Türkiye 1389 yılından bu yana bize tarihin mirası olan Sultan Murat Hanın mirası olan bu aziz topraklardaki kardeşlerimizin huzur içerisinde yaşamaları için elinden gelen her türlü gayreti, fedakarlığı göstermiştir. Kosova savaşında da gerek Türk Silahlı Kuvvetleri, gerekse hükümetlerimizin gayretleriyle buraya çok köklü bir miras temsilcisi olarak gereken çalışmaları yaptık. Bir asırlık bir sevdaydı bizim askerimizin Prizren’e gelişi. Türkiye Kosova savaşında gerekli desteği verdi ve al bayrağımız Prizren’de tekrar buluştu. Hükümetlerimiz döneminde de Kosova’ya hep destek verdik, ve Kosova’nın bağımsızlığını ilk tanıyan ülke olduk. Ne zaman Balkanlar, Kosova ve Prizren dense her zaman hazırız. Yarın da Cumhurbaşkanıyla görüşeceğiz ve Cumhurbaşkanımızın selamını ileteceğiz. 80 Milyon Türkiye Kosova’nın yanındadır. Bugünkü ilgiden çok memnunum” ifadelerini kullandı.

Kosova’nın bağımsızlığının 10’uncu yıldönümü dolayısıyla çok sayıda kutlama mesajı yayınlandı. Kamu Yönetimi Bakanı ve KDTP genel Başkanı Mahir Yağcılar, Meclis Başkanvekili ve Milletvekili Müfera Şinik ve Milletvekili Fikrim Damka çeşitli mecralarda yayınladıkları açıklamalarda Kosova’nın bağımsızlığını kutladı.

Kosova’nın dünyaca ünlü pop sanatçısı Rita Ora, bağımsızlık yıldönümü dolayısıyla Priştine’de büyük bir konser gerçekleştirdi. Yaklaşık 300 bin kişinin katıldığı konserde Kosovalılar bağımsızlığı kutladı.

Priştine’nin Nena Tereza meydanında Kosova Güvenlik Gücü ve Kosova Polisi’nin resmi geçit töreni de düzenlendi.

Siyaset 

Karadağ Başbakanı Duşko Markoviç’in Kosova Ziyareti

14 Şubat’ta  resmi ziyaret için Kosova’ya  gelen Karadağ Başbakanı Duşko Markoviç Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj tarafından resmi törenle karşılandı.  İki liderin görüşmesinde Kosova Karadağ sınır anlaşması görüşüldü. Markoviç basına yaptığı açıklamada bu anlaşmanın Karadağ Meclisinde onaylandığını belirtti. Dost ve komşu ülke olan Kosova’ya bu konuda yardımcı olacaklarını belirten Markoviç, Başbakan Haradinaj’da görüşme konusunda çözüm için bir istek var ve bu sorunun çözüme kavuşacağına inandığını ifade etti.

Bu görüşmeler devam ederken Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaqi Karadağ’ın başkenti  Podgorica’ya giderek Karadağ Cumhurbaşkanı Filip Vujanoviç ile Kosova – Karadağ sınır anlaşması için ortak bildiriyi (Kosova – Karadağ ile sınırın belirlenmesi anlaşmasının onaylanması, gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi için bir ek anlaşma ) imzaladı. İmzalanan bildiri Kosova liderleri tarafından olumlu karşılanıp vize serbestliği için büyük adım olarak kabul edildi. Bağımsızlığın 10. Yılı kutlanırken bu anlaşmanın Mecliste 18 Şubatta onaylanması beklenirken Ramush Haradinaj onaylanmanın önümüzdeki hafta yapılmasını talep etti.  Thaçi, vize serbestliği konusunda ikinci şart olan yolsuzluk ve organize suçlar için Kosova adalet kurumları ile de temaslarda bulundu.

 

Tanımalarda Geri Adım Yok

Çek diplomat Jan Kavan’ın açıklamalarına dayandırılarak son günlerde Sırbistan basınında yer alan ve Kosova Cumhuriyeti’nin tanınmalarında geri alınma sürecinin yaşandığı haberlerin asılsız olduğu bildirildi. Kosova Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre söz konusu iddianın tamamen asılsız olduğu ve Sırbistan tarafından oluşturulan bir propaganda olarak nitelendirildiği bildirildi.

Bağımsızlığının ilan edildiği 2008 yılından bu yana Kosova’yı tanıyan 115 ülke arasında olan Avusturya’nın Başbakan Yardımcısı Heinz-Christian Strache tarafından yapılan “Kosova Sırbistan’ın bir parçasıdır” açıklaması tepki çekti. Gerçekleştirilen Hükümet oturumunda Avusturya Başbakanı Sebastian Kurz  konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Avusturya’nın, Batı Balkan ülkelerini desteklemekte olduğunu aynı zamanda Belgrad ve Priştine ilişkilerinin normalleşmesi sürecine destek sağladıklarını kaydetti.

Toplum

Bağımsızlık Konseri

                 

17 Şubat Kosova Bağımsızlığının 10. Yıldönümünde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Beyarmudu Belediyesi Türk Sanat Müziği Korosu Prizren’de Doğru Yol Türk Kültür Sanat Derneği ve Priştine’de Gerçek Kültür Sanat ve Spor Derneği ile ortaklaşa konser düzenledi. Konserlere Kosova  Meclis Başkan Vekili Müferra Şinik, Kosova Demokratik Türk Partisi Milletvekili Fikrim Damka ve sivil toplum örgütü temsilcileri katıldı. Milletvekilleri  10 yılda varılan başarılardan bahsederek Türk Dernekler Federasyonu aracılığıyla Prizren’de kurulacak Türk Kültür merkezinde daha güzel konserlerde buluşmayı temenni ettiklerini ifade ettiler.

Kosova Bayrak Göndere Çekildi

13 Ocak 2018 tarihinde Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj Priştine girişinde kavşaktaki direğe  asılı olan Arnavutluk bayrağı yerine 10. Yıl kutlamaları için Kosova bayrağı ile değiştirilmesi kararının alındığını belirtti. Fakat muhalefet partisi Levizja Vetëvendosje – VV (Kendin Karar Al Hareketi) bu karara karşı çıktı ve milleti protestoya davet etti. Bayrak değişimi sırasında meydan çevresinde halk toplandı Kosova bayrağı göndere çekileceği sırada bayrağın ortadan kaybolduğu ortaya çıktı. Uzun uğraşlar sonunda kaybolan bayrağın mı yoksa yeni bir bayrağın mı olduğu açıklığa kavuşmadan kavşaktaki direğe Kosova bayrağı çekildi. Sosyal medyada çağrı yapılan protesto için ise yoğun  katılım olmadığı için  protesto yapılmadan toplanan halk dağıldı.

Eğitimde 1 Saat Grev

14 Şubat tarihinde eğitim sendikasının almış olduğu karar çerçevesinde öğretmenler 1 saatlik grev uygulayıp ders yapmadılar. Sendika başkanı Rrahman Jasharaj grevin hükümetin verdiği sözleri tutmamasından yapıldığını belirtti. Verilen sözlerin tutulmaması dahilinde grevin devam edileceği belirtildi.

 

Analiz 

Kosova’nın 10 Yıllık Ekonomik Gelişmesi!

Sezer Hoti

17 Şubat 2008 tarihinde Kosova bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlığının ilanından günümüze kadar geçen sürede Kosova ekonomisi küresel ekonomik krizlerin yansıması dışında çok büyük bir ekonomik kriz ile karşı karşıya kalmadı. Ülkenin zaten sürekli bir ekonomik krizde olduğundan mı; yoksa istikrarlı bir ekonomiye sahip olduğundan mı konusu farklı bakış açılarından yapılan farklı yorumlarla açıklanabilir. Ama ikisinin de haklı tarafları olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü ekonomik kriz en başta lüks tüketimde hissedilir ve aşağıya doğru yayılır. Eğer bir ülkenin dörtte biri açlık sınırında, yarısı da fakirlik sınırında yaşıyor ise krizin daha dibe vurma ihtimali pek yoktur. Öte yandan para biriminin Avro olması ve makro ekonomik dengelerin uluslararası faktörlerce yönlendirilmesi bu istikrarın da bir kaynağını teşkil etmektedir. Bu analizde, ekonomik istikrar ve kriz ilişkisinin yorumlanmasından çok nesnel veriler üzerinden Kosova ekonomisinin 10 yıllık görünümünü ortaya koymaya çalışacağız.
Kosova ekonomisi, her ne kadar olumlu göstergelere sahip olsa da halen arzu edilen büyüme hızını yakalayamamıştır. Kosova’nın daha çok ticarete dolayısıyla da ithalata dayalı bir ekonomiye sahip olması ekonomik büyümede ciddi açmazlardan birini teşkil etmektedir.

 

Milli Gelir ve Ekonomik Büyüme

Veriler ve istatistikler mevcut bir durumu istediğiniz şekilde yorumlamak ve manipüle etmek için inanılmaz fırsatlar verir. Ama nesnel ve kapsamlı bir analiz bu verilerin doğru bir şekilde yorumlanmasını da gerektirir. Kosova ekonomisi, bağımsızlığının 10. Yıldönümünde iki kat artmıştır. Konuya 2008 yılından bakarsak Kosova ekonomisi kümülatif toplamda %100 büyümüştür; konuya 2018’den bakarsak Kosova ekonomisi %50 büyümüştür. Bunu analiz edersek ise farklı sonuçlara ulaşırız. Kosova ekonomisi yılda yaklaşık olarak %3,5 – 4 seviyelerinde bir büyüme kaydetmektedir. Tam olarak söylersek 10 yıllık ekonomik büyümenin ortalaması %3,58’dir. Bu büyüme oranı Kosova’nın makro ekonomik dengeler açısından istikrarlı ve sürekli büyüyen bir ekonomiye sahip olduğunu söyleyebiliriz. Ama ülke ekonomisinin küçüklüğü ve dinamik genç nüfusunu hesaba katarsak, ekonomik büyümedeki temel faktörlerin de kamu yatırımları ve tüketim olduğunu hesap edersek bu büyüme oranının yeterli olmadığını ifade etmemiz gerekecektir. Netice itibariyle ekonomi uzmanları da en az %7-8, ortalama olarak ise % 10 seviyelerinde büyüyen bir ekonomiye sahip olması halinde Kosova’nın ekonomik anlamda gelişebileceğini söylemektedirler.

 

Rakamlara dönecek olursak Kosova’nın bağımsızlığını ilan ettiği 2008 yılında cari fiyatlar ile Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) 3,882,762 milyon Euro seviyesinde iken, 2016 yıl sonu itibariyle 6,070,110 milyon Euro seviyesine ulaşmıştır. 2008-2016 yılları arasında milli gelirde yaşanan gelişmelere paralel olarak, kişi başı GSYH’ da da artışlar yaşanmıştır. 2008 yılı itibariyle cari fiyatlarla Kişi başı milli gelir 2258 euro iken, 2016 yılı itibariyle Kişi başı milli gelir 3386 euroya ulaşmıştır.

Enflasyon

Para birimi olarak Avronun kabul edilmesi, Kosova ekonomisinde enflasyon ve döviz kuru istikrarı adına sağlanan en büyük gelişmelerden biri olmuştur. Bağımsızlıktan günümüze kadar olan sürede baktığımızda, Kosova’da dış gelişmelere bağlı olarak ilk 5 yılda daha dalgalı bir enflasyon, son beş yılda ise %1 seviyelerinde istikrarlı bir enflasyon meydana gelmiştir.

İstihdam ve İşsizlik

Kosova’nın bağımsızlığından günümüze kadar olan sürede en büyük sorununun işsizlik olduğu ve muhtemelen gelecekte de birtakım reformların gerçekleşmediği taktirde bu sorunun devam edeceği aşikardır.
Kosova’daki çalışma çağındaki nüfus 1 milyon 201 bin 966 kişi olarak değerlendirilmekte ama Uluslararası Çalışma Örgütü İLO’nun hesaplama yöntemine göre Kosova aktif işgücü 523 bin 208 kişi olarak hesaplanmaktadır. İşgücüne dahil olmayan kişi sayısı ise, 678 bin 759 kişidir. İstihdam edenlerin sayısı, 365 bin 711 kişi. Kosova’da 2017 yılı 3. Çeyrek itibari ile, İşsizlik rakamları ise 157 bin 953 kişi ile işsizlik oranı %30,2 dir. Kosova’nın bağımsızlığını ilan ettiği 2008 yılından 2017 yılına kadarki döneme bakacak olursak, bağımsızlığın ilanının gerçekleştiği yılda Kosova’da işsizlik oranı %47,5 olarak gerçekleşmiş bugün %30,2 olarak hesap edilmektedir.

Dış Ticaret

Kosova bağımsızlığını kazandığı yıldan itibaren günümüze kadarki 10 yıllık süreçte ekonomik açıdan en kötü performansını dış ticaret ile gerçekleştirdi. 2008 yılından bugüne kadar en olumsuz istatistikler dış ticarette gerçekleşti.

Her geçen yıl ithalatın ihracatı aşması ve dış ticaret açığına neden olması, Kosova ekonomisi için en büyük sorunun uluslararası serbest ticaret anlaşması karşısında Kosova kurumlarının bir strateji geliştirememesi ve altyapı yatırımlarını, yatırımcıları teşvik edebilecek teşvik politikalarını geliştirememesi, ithalatın ihracat karşısında her yıl artmasına sebep olmaktadır.

Aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi ithalat her geçen yıl artarken ihracat ise aynı düzeylerde kalmaktadır. 10 yıllık sürede ihracatın ithalatı karşılama oranının %12-13 seviyelerinde sabitlendiği görülmektedir.

2008-2017 yılları Kosova Dış Ticaret Dengesi

Kapitalizmin temel kabullerinden birisi uluslararası serbest ticaretin uluslararası refahı arttıracağıdır. Bunun dayanağı İktisat öğrencilerinin de Uluslararası İktisat dersinden tanıdıkları David Richardo’nun geliştirdiği ‘‘Karşılaştırmalı Üstünlükler’’ teorisidir. Bu teoriye göre, iki ulusun birbiriyle ticaret yapması için her ikisinin de bir malın üretiminde mutlak üstünlüğe sahip olmasına gerek yoktur. Karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olunması ticaretin ortak refah yaratması için yeterlidir.

Kosova’daki tüccarların refahının arttığı kesindir, ancak bu teori ile Kosova halkının refahının arttığı pek söylenemez. Kosova’nın acilen yapısal reformlara ihtiyacı vardır. Yapısal reformlar üç başlıkta toplanabilir; Siyasal, Sosyal ve Ekonomik reformlar. Bu analizde bizi ilgilendiren ekonomik reformlardır. Bunun yollarından biri de ilk olarak büyümenin ithalata bağımlı yapıdan kurtulması gerektiğidir.  Kısa vadede yapılması gereken şeyin ‘‘geçici ve kısmi ithalat ikamesi’’ uygulanması gerektiğidir. Yani ithal edilen malların birkaç yıllık bir süre içinde içeride dış dünya fiyatıyla rekabet edebilecek biçimde üretilmesinin teşvik edilmesini sağlamaktır.

Aynı zamanda, tarife dışı engeller uygulanabilir. Uluslararası mal ve hizmet akımlarının serbest ticaret koşulları çerçevesinde gerçekleşmesine engel olan her türlü araç ve politikaya tarife dışı engeller denilmektedir.  Kosova’da yerli üreticilerin teşvik edilmesi ve ihracatın artması için tarife dışı engeller de uygulanabilir. Uygulanması gereken tarife dışı engellerden bazıları ise şunlardır;

Kotalar: Belirli bir malın ya da bütün malların ülkeye ithalatı için miktar kısıtlamaları getirilmesi.

Gönüllü ihracat kısıtlamaları: Malı ihraç eden ülkenin gönüllü olarak ihracatına kota getirmesi.

İthalatta ek vergi uygulaması: İthal edilen mallara ek vergi uygulanması.
İthalatın zorlaştırılması: İthalatın çeşitli denetimler ile zorlaştırılması.

Yukarıda saydığımız bu tarife dışı engellerin Kapitalist ekonomide Kosova’da uygulanmasının zor olduğu düşünülebilir. Ancak, özellikle ikinci dünya savaşından sonra ABD’nin dünyada kapitalizmin lideri olması ve serbest ticareti, serbest piyasayı her zaman savunmasına rağmen son başkan Donald Trump’ın seçilmesinden sonra ekonomi politikasına ilişkin olarak yaptığı açıklamalarda bundan sonraki dönemde serbest ticarete değil korumacılık politikasına yöneleceğini söylemesi global gelişmelerden Kosova için pay çıkarmak açısından son derece önemlidir. Ayrıca, bu yıl dünya ekonomi forumunda (Davos) düzenlenen toplantılarda Çin devlet başkanının (Xi Jinping) küreselleşmeye sahip çıkması ve adeta kapitalizmin liderliğine soyunması, Kosova’nın da bu ekonomik konjonktürde ithalatı kısıtlayıcı bazı önlemleri alabileceğinin ve liberal politikaları az da olsa kısabileceğinin göstergesidir.

Aslında Kosova ekonomisi için yapılabilecek ekonomik reformların uzun bir listesi çıkartılabilir. Ama bunların öncesinde, Kosova’nın ‘‘Ahbap Çavuş Kapitalizminden’’ kurtulması gerekmektedir. Eğer siyaset ile veya onun görevlileriyle çıkar ilişkisine girilmeden ihale alınamıyorsa ya da kamu ihalelerini almak için siyasetin yakınında olmak gerekiyorsa (bir iş sahibi olmak için de söylenebilir) yani olay sistemleştirilmişse ki sistemleştirildi, o zaman ahbap çavuş kapitalizmi olduğu söylenebilir.

Bu sistemin önlenmesinin tek bir yolu vardır: Yargının bağımsız olması, hukukun üstün kılınması. Hukukun üstün kılındığı ve hesap sorduğu yerlerde denetimler de doğru yapılır. Ayrıca, hukukun üstünlüğü yalnızca bireylere karşı değil devlete karşı da olması gerekmektedir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün de dediği gibi; Tam bağımsızlık ancak ekonomik bağımsızlıkla mümkündür.

NOT:

  1. Bu analizde kullanılan tüm veriler, Kosova İstatistik Ajansı ve Kosova Merkez Bankası raporlarına dayanmaktadır.
  2. Bu analiz Paradigma için hazırlanan daha kapsamlı bir makalenin özetidir.

 

Editorial

Genç Ülkenin Gençleri

Furkan Fuşa

Sizin de bildiğiniz gibi, geçtiğimiz günlerde yurdun dört bir yanında bağımsızlık kutlamaları büyük bir coşkuyla gerçekleştirildi. Gencinden yaşlısına kadar çok geniş bir kesim, uğrunda ciddi mücadeleler verilen, hayali uzun yıllar boyunca kurulan bu günü hep birlikte kutladı. Hiç kuşkusuz bu tür Kutlamaların, ulusal kimliğin güçlenmesine ve birlik-beraberliğin pekiştirilmesine katkısı büyüktür, Ben de bu vesileyle tüm Kosovalıların bu anlamlı gününü bir kez daha kutlamak isterim.

Kosova, Bağımsızlığından bu yana 10. yılını geride bırakmış durumda. Sizin de kulaklarınızın çok kere aşina olduğu gibi ülkemiz; Gösterilerde, Sloganlarda, Ulusal ve ‘yer bulduğu ölçüde’ Uluslararası basında, “Genç Ülke”, “Genç Kosova”, “Avrupa’nın En Genç Ülkesi” gibi tanımlamalar altında karşımıza çıktı. Ortak payda hiç kuşku yok ki “Genç” vurgulamasında.

Evet, ifade edildiği gibi Kosova Genç bir Ülke olmasına karşın, tabiri caizse sorunları  “Başından değil, Yaşından büyük”. Bu sıkıntıların temelini de siyasi ve ekonomik sorunlar oluşturuyor. Ülkemiz, bulunduğu coğrafya bakımından bağımsızlığını yeni kazanmış olsa da, bir nevi eski bir mirasın devamı ve mirasın peşinden getirdiği sorunları da çözmek durumunda. Temel siyasi sorunların başında istikrarsız hükümetler öne çıkarken, AB müzakereleri, Sınır Anlaşmazlıkları, Özel Mahkemelerin durumu da tam bir ‘arap saçı’ niteliğinde. Bu, ‘çözümleri birbirine bağlı’, çözümsüzlük durumu da ekonomiyi etkileyen başat bir unsur. Ülke genelinde işsizlik yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde ve malesef bölgesinin de en fazla işsizlik oranına sahip ülkesi konumunda. (Arnavutluk %13.6, Sırbistan %12.9, Karadağ %20.9, Makedonya %22.1)

Peki ya Ülkenin Gençleri?

Son yapılan nüfus sayımlarına göre Kosova’da yaklaşık 1 milyon 850 bin kişi yaşamakta, nüfusun yüzde 42.2’sini de genç kesim oluşturmakta. (0-14 %25 – 15-24 %17,22). Ülkenin yaş ortalaması 27 ve bulunduğumuz kıta itibariyle iyi durumda olduğumuz ender alanlardan biri! Ülkenin bulunduğu mevcut durum hiç kuşkusuz gençleri de olumsuz anlamda etkileyen en önemli nedenler arasında. Böyle genç ve dinamik bir nüfusa sahip olmasına karşın, Kosova’da 15-24 yaş arası gençlerin yaklaşık yüzde 30’u yeterli eğitimi alamamakta. Genç nüfusun işsizlik oranlarıda istenilen seviyelerde değil. Yüzde 52.4 ile yine bölgesinin bu alanda en başarısız ülkesi görünümünde. Gelinen noktada, son dönemlerde yaşanan göç olaylarının ve Gençlerin Avrupa’ya gitme arzusunu anlamlandırmak hiç de zor olmuyor. Resmi veriler olmadan durumu anlamlandırmada şöyle bir empati kurmak mümkün. BM 2014 yılında açıkladığı bir raporda ‘Dünya genelinde her yıl gençlerin yüzde 20’sinin ruh sağlığı ile ilgili sorunlar yaşadığı belirtilmiş’, Genel Sekreter “Ban Ki-moon”da; ‘Başta ruh sağlığının göz ardı edildiği ve yeterli yatırımın yapılmadığı ülkelerde olmak üzere sorunu aşmaya yönelik çabaların önüne engeller çıktığını’ ifade etmişti. Bir başka veri de, AB’deki yaşam kalitesi raporuna göre; 16-24 yaş aralığındaki Gençler ’10 üzerinden 7.6’ ile en yüksek yaşam memnuniyetine sahip durumda. Bu veriler göz önünde bulundurulduğunda, Ülkemizdeki gençlerin hangi ruh sağlığı ve umutlarla, neden doğduğu toprakları bırakıp göç etmek zorunda kaldığının cevabını bulmak çok da zor değil. İki milyonu bile bulmayan Kosova’nın, İsviçre’ye en fazla göç veren ülkelerin başında gelmesi, bu anlamlandırma arayışını destekler nitelikte.

Bilinmelidir ki, Gençlik çağının kendine özgü ve evrensel ilkeleri vardır. Genç bir insan toplumda kendisine yer bulmak için çalışır ve toplumun da gençlere bu kazanımları sunması gerekir. Unutulmaması gereken en önemli hususların başında, kalkınma ve gelişmede, uygar medeniyetler seviyesine ulaşmada, Gençlere duyulan ihtiyaçtır. Bunu belki de en iyi ifade ediliş şekli, Türkiye Cumhuriyeti kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün şu sözlerinde yatmaktadır; “Vatanın bütün ümidi size, Genç nesillerin anlayışı ve enerjisine bağlanmıştır”. Ülkemizde bu bilinçle ve ciddiyetle yaşamak, genç olmanın fırsatını kavramak ve  bunu çok uygun bir coğrafyada geliştirip evrensel değerlerle uygulamak, vakit kaybedilmeden atılması gereken en önemli adımdır Çünkü var olan sıkıntıların sürmesi “Genç Ülkemizin Gençlerini” olumsuz etkilemeye devam edecek, düşünsel ve duygusal bilinci hiçe sayarak, Dünya Kültürleriyle tanışma, yaşam değerlerini görmede eksik bırakacak, ‘ikinci vatan’ anlayışını yaşadığı topraklarda hep ihtimal dahilinde tutacaktır. Gençleri kaderine terk etmektense, ilk etapta akılcı politikalar uygulamak, istihdam ve eğitim reformlarını gerçekleştirmek toplumun ve topluma yön veren aktörlerin en önemli vazifesidir. Fransız yazar Andre Gide’nin de Gençliğe yönelik düşüncelerinde ifade ettiği gibi; “Gençliğin yetişmesine önem veriniz. Çünkü bu yolda en küçük ihmal Ülkesinin yapısını ve gençliğini yok eder”.

Bu doğrultuda Gençliğin sorunlarını araştırma ve çözüm üretmek, ‘maaş arttırımından’ önce, gündemi ve zihinleri işgal etmesi gereken en önemli konudur.

Non-editorial

 Yaş 10!

 

Non-editorial page, herhangi bir otorite tarafından denetlenmemiş ama insanın kişisel haklarına, şeref ve haysiyetine herhangi bir saldırıda bulunmamasını ilke edinmiş, eleştiri maksatlı, Paradigma’nın hem genel tutum ve görüşlerinin hem de söyleminden  bağımsız olarak ifade edilen ve her çeşit kaynağa açık olan bazen nükteli bir şiir, bazen hiçbir şey, bazen bir imla işareti, bazen bir karikatür, vinyet, karakalem karalaması ya da eleştirel bir yazı olarak vuku bulan sayfadır. Keyifli okumalar dileriz.

 

Künye: Haftaya Bakış Bülteni, Paradigma’nın haftalık haber bültenidir.

Editörler: Esin Muzbeg, Bengi Muzbeg

Koordinatör: Esra Baykuş

Katkı sağlayanlar: Sezer Hoti, Furkan Fuşa

 

 Bu haber bülteni Paradigma Araştırma Merkezi tarafından hazırlanmaktadır.
Kaynak gösterilerek çoğaltılabilir, dağıtılabilir ve alıntı yapılabilir.
www.paradigmarc.org

 

 

 

 

 

 

 

 

Son Yazılar Paradigma (Tüm yazılar)

LEAVE A REPLY