Haftaya Bakış

0
68

Haftaya Bakış Bülteni, Paradigma’nın haftalık haber bültenidir.
Yıl 1 Sayı 37
Tarih: 01.10.2018, Pazartesi.
Yayın Yönetmeni: Esin Muzbeg
Koordinatör: Esra Baykuş
Yazar – Muhabir: Sezer Hoti, Furkan Fuşa
Mizanpaj: Erdin Bujari
Bu haber bülteni Paradigma Araştırma Merkezi tarafından hazırlanmaktadır.
Kaynak gösterilerek çoğaltılabilir, dağıtılabilir ve alıntı yapılabilir.
www.paradigmarc.org

Editorial
Değerli okurlar,
Bu hafta gündemi önceden belirli olan iki gelişme vardı. Biri Makedonya’da düzenlene referandum, diğer ise Birleşmiş Milletlerin 73. Genel Kurul toplantısı.
Makedonya’nın Avrupa perspektifleri yönünde ilerleme kaydetmesine rağmen, Yunanistan ile varılan isim anlaşması sandıktan çıkamadı. Aleyhte de bir kararın çıkmamasına rağmen ülkeyi durgunluğa uğrattı. Zoran Zaev başbakanlığındaki iktidar, Yunanistan ile isim konusunda vardığı anlaşmayı referanduma götürmüş ama özellikle Cumhurbaşkanı Georgi İvanov’un anlaşmayı onaylamaması ve referandumu boykot edeceğini açıklaması milliyetçi kesimleri harekete geçirdi. Makedonya’da 30 eylülde düzenlenen referandum yeteri katılımın olmaması nedeniyle sonuçsuz kaldı.
Birleşmiş Milletlerde ise dünyanın birçok gündemi ve kanayan yaraları ele alındı. Liderler ikili görüşmeler gerçekleştirme fırsatı buldu. Şimdi görüşmelerin bir sonuç getirip getirmeyeceğini görme zamanı.
Hafta içinde bir dizi sıcak gelişme de yaşandı. Cumhurbaşkanı Thaçi’nin, Sırbistan ile müzakereleri yürütmesini meydanlarda protesto eden Vetevendpsje Hareketine karşın, Thaçi sorunlu bölge olan mitroviça’nın kuzeyine geçti ve Ujman gölünü gezdi. Sırbistan’ın buna tepki göstermesine rağmen, Thaçi halk tarafından çok iyi karşılandığını öne sürerek halkın barış istediğini söyledi.
Gündemdeki diğer gelişmelerle birlikte Paradigma’nın Haftaya Bakışını takdirlerinize sunuyoruz.
İyi haftalar dileriz.
……………

Referandumdan Belirsizlik Çıktı

Makedonya’da iktidar Yunanistan ile yaşanan isim sorununu gidermek için yapılan anlaşmayı referanduma götürerek, ülkenin Avrupa – Atlantik perspektiflerini açmayı hedefledi. Muhalefet ise bunu bir milli sorun olarak görerek boykot çağrısında bulundu. Neticede kazanan olmasa da ir belirsizlik ortaya çıktı. Sandıktan ise bir cevap çıkamadı.
Makedonya Cumhurbaşkanı Gjorge İvanov, 30 Eylül “de ülkenin ismiyle ilgili referandumu boykot edeceğini açıklayarak, Yunanistan ile yapılan anlaşma Makedonya’nın devlet ve milli kimliğini tehlikeye attığına inandığını söyledi.
Cumhurbaşkanı İvanov, Makedonya’nın isminin ‘Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’ olarak değiştirilmesini öngören ve Makedonya Meclisinde 20 Haziran’da onaylanan anlaşmayı imzalamayı reddetti. Mecliste onaylanın anlaşmanın tam olarak yürürlüğe girmesi için Makedonya’nın anayasasını değiştirmesini gerektirdi. Bu yüzden Makedonya’da 30 Eylül’de bir referandum yapıldı.
Avrupa Birliği liderleri referandumu destekleyip Makedonya’ya raferandum öncesinde evet çağrısında bulundular.
Makedonya Cumhurbaşkanı Gjorge İvanov ise BM Genel Kurulu’nun 73’üncü oturumu için gittiği ABD’de, 30 Eylül “de ülkenin ismiyle ilgili referandumu boykot edeceğini açıklayarak, Yunanistan ile yapılan anlaşma Makedonya’nın devlet ve milli kimliğini tehlikeye attığına inandığını söyledi. İvanov, “Ben Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendiğimde, Anayasa ve yasalara saygılı olacağıma yemin ettim. Bu yeminin dışına çıkmayacağım. Bu nedenle, 30 Eylül’de sandıklara gitmeyeceğim” dedi.
İvanov, anayasanın ismini değiştirmek için Anayasa’da yapılan değişikliklere izin vermediği için vatandaşların güvenini iki kez kazandığını ifade ederek, “Makedon ulusal kimliğini, Makedon halkının, Makedon dilinin ve Makedon birlikteliği modelinin özelliğini tehdit eden fikirleri ve önerileri kabul etmiyorum” diye konuştu.
Makedonya Başbakanı Zoran Zaev ve Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras hükümeti tarafından yapılan Makedonya ve Yunanistan’ın anlaşması için İvanov, “Sadece mevcut devletin adını değiştirmekle kalmıyor, aynı zamanda yeni, güvenliği azalmış, yeni bir iç ve dış yasası olan bir devlet kuruyorlar” değerlendirmesinde bulundu.
30 Eylül
Makedonya’da, Yunanistan ile aralarındaki isim sorununu çözen anlaşmanın kabulüne ilişkin yapılan referandumda oy kullanma işlemi sona erdi. Makedonya Devlet Seçim Komisyonundan (DİK) yapılan açıklamaya göre 1 milyon 806 bin 336 seçmenin yüzde 34,09’u oy kullandı. Referanduma katılan nihai seçmen sayısı henüz açıklanmazken referandumun başarılı sayılması için yüzde 50 katılımın olması gerekiyordu.

 

BM 73. Genel Kurulu

25 Eylül’de New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM)73. Genel Kurulu birçok dünya liderini bir araya getirdi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, bu yıl çalışmaların ana temasının, ‘Birleşmiş Milletler’in Tüm İnsanlarla İlgili Olmasını Sağlamak’, ‘Barışçıl, Adil ve Sürdürülebilir Toplumlar İçin Küresel Liderlik ve Ortak Sorumluluklar’ olacağını açıkladı.
BM Genel Kuruluna Kosova Cumhuriyetini temsilen Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ve beraberinde Başbakan Ramush Haradinaj ve Dışişleri bakanı Behgjet Pacolli katıldı. Yapılan görüşmeler ile Kosova’nın tanınması, AB süreci ve uluslararası kurumlara üyeliği konuşuldu.
Görüşmeler
Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi, New York’ta Hırvatistan Cumhırbaşkanı Kolinda Grabar-Kitaroviç ile görüştü. Kitaroviç görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, “Kosovalı Cumhurbaşkanı Thaçi ile Belgrad ve Priştine arasındaki ilişkileri ve son zamanlarda bölgelerin değiş tokuş olasılığı hakkında konuşmak ilginçti. Burada, çok dikkatliyiz; tutumlarımızı, Badinter komisyonunun çerçevesi içinde değerlendirerek (Badinter Komisyonu Avrupa Topluluğu ve uluslararası toplumun yetkilendirdiği sınırlar içinde Yugoslavya’daki self-determinasyon, ayrılma ve egemenlik konularını çözümüne katkı sağladı.) eski Yugoslavya sınırlarının kalması gerektiğini belirttik ”dedi.
Cumhurbaşkanı Thaçi ise sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “İkili ilişkilerin derinleşmesi, ticaretin artması, Hırvat devletinin Kosova’nın Avrupa-Atlantik entegrasyonu için desteği ve Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesi konusundaki diyaloğun son aşaması hakkında konuştuk” dedi.
26 Eylül’de Thaçi ve beraberindeki heyet, Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Donald Tusk ile görüştü. Görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Thaçi sosyal medyadan şu açıklamayı yaptı: “Son yıllarda Kosova’ya verdiği destek için, Avrupa Birliği’nin genişlemesini ve Batı Balkan ülkelerin Avrupa perspektifinin açılmasını destekledikleri için Tusk’a teşekkür ettik.”
Thaçi ayrıca, AB entegrasyon sürecinde dinamiklerin gerekliliğini, Kosova vatandaşlarına yönelik vize uygulamasının serbestleştirilmesi ve Avrupa pazarına katılımları, reformların gerçekleştirilmesi ve Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi konulu diyaloğun kapanış aşaması hakkında da konuşulduğunu ifade etti.
Ardından 26 Eylülde Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi, ABD Başkanı Donald Trump ile görüştü. Görüşmenin ardından Thaçi, “ABD Başkanı Tump’ın Kosova’nın daha hızlı hareket etmeyi hak eden bir ülke olduğunu vurguladı. NATO ve AB üyeliği için destekçi olduklarını, Kosova ile Sırbistan arasında yüzyıllar süren nefretin sona ermesi için sınırın ve hafif düzeltmesinin sınırlandırılmasını da kapsayacak şekilde, Kosova ile Sırbistan arasında bir anlaşmaya varılması halinde belirttiğimiz taahhüdün desteklendiğini açıkça belirtti” dedi.
Erdoğan ve Thaçi Görüşmesi
New York’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nedeniyle Amerika’da bulunan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Kosova Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşme sonrası yapılan basın açıklamasında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kosova’yı tanıyan ülkelerin sayısını arttırmak için konuyla şahsen ilgileneceğini, Kosova’nın Uluslararası kuruluşlara özellikle INTERPOL üyeliğine de destek sunacağı bildirildi. Thaçi ise Erdoğan’a Kosova’ya göstermiş oldukları destek ve yardımlardan dolayı teşekkür ederek, Kosova’nın Sırbistan ile olan diyalog sürecinden ve diyalog sonucunda varılması planlanan hukuksal anlaşma hakkında bilgi verdi. Görüşmenin sonunda iki ülkenin ikili ilişkilerin derinleşmesi adına yapılacak çalışmaları, ticaret ve diğer alanlarda olası işbirlikleri görüşüldü.
Haradinaj – Mogherini Görüşmesi
BM 73. Kurulu için New York’ta bulunan Batı Balkan liderleri ile Avrupa Birliği (AB) Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini bir görüşme gerçekleştirdi. Kosovayı temsilen görüşmeye Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj katıldı. Görüşmenin ardından açıklama yapan Haradinaj, “Kosova Hükümetinin, AB’ne katılmak için bütün iç meseleleri tamamlamaya odaklandığını, iyi komşuluk ilişkileri için istikrarlı ve kararlı olduklarını Sırbistan ile yasal olarak bağlayıcı en uygun anlaşmaya varmakla yakından ilgili olduklarını belirttiğini ifade etti.

 

 

LVV Protestosu

Son dönemlerde Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi’nin Kosova ile Sırbistan arasındaki diyalog çerçevesinde sınır değişimi gündemin en önemli konusu. Kendin Karar Al Hareketi (Vetevendosje – LVV) Cumhurbaşkanı Thaçi tarafından dile getirilen bu görüşe karşı çıkmanın yanı sıra Sırbistan ile diyalog sürecinin de Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesine karşı çıkıyor. Bugüne kadar bu konuda muhalefet tarafından başlatılan girişimler Parlamento nezdinde karşılıklı boykotlar nedeniyle bir sonuç alınamadığı için Vetevendosje Hareketi 29 Eylül’de Priştine meydanında protesto düzenledi. LVV’nin protestosuna muhalefet partilerinden Sosyal Demokrat Partisi (PSD) ve Kosova Demokratik Birliği (LDK) katılmadı. Ancak diğer partilerden Vjosa Osmani, Korab Sejdiu, Haxhi Avdyli ve Fisnik Ismaili miletvekilleri protestoya katıldı. Öğlen saatlerinde toplanmaya başlayan yüzlerce insan büyük bir kalabalık oluşturdu. Protesto gösterisinde konuşma yapan LVV Genel Başkanı Albin Kurti, “Kosova’da yasa var, ama adalet yok, okul var ama eğitim yok, hastaneler var ama tedavi yok, ,iş ilanı var ama iş yok. Seçimler yapıldı, ancak değişikliklere izin verilmiyor. Savcılar ülkeyi terk etmeye çalışıyorlar. Kosova ele geçirilmiş bir durumdadır” dedi. Sakin geçen protestonun ardından halk olaysız meydandan ayrıldı. Protestoların devam edeceği belirtildi.

 

Thaçi’nin Kuzey Mitroviça ziyareti


Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi 29 Eylül’de Kuzey Mitroviça ve Uyman gölünü ziyaret etti. Mitroviça’nın ardından Finans Bakanı Bedri Hamza, Polis genel müdürü Rashit Qalaj ve Kosova Milli İstibarat Kurumu Şefi Shpend Maxhuni ile Uymana gitti. Ziyaretin ardından açıklama yapan Thaçi, “Orada yaşayan halk tarafından çok iyi karşılandık. Orda yaşayan halk ile konuşma fırsatımız oldu. Onlarda barış, anlayış, hoşgörü ve uzlaşma istiyorlar. Milliyetçilik, çatışma, savaş ve düşmanlık değil, aileleri için iş ve daha iyi bir hayat istiyorlar’’ dedi.

 

Muhalefet, İktidara Karşı Birleşti


Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi tarafından öne sürülen Sırbistan ile sınır anlaşmasına karşıt olarak muhalefet liderleri bir araya geldi. Kosova Demokratik Birliği (LDK) Başkanı Isa Mustafa ve Kendin Karar Al Hareketi (LVV) Başkanı Albin Kurti, Cumhurbaşkanı Thaçi’nin Sırbistan ile sınır değişimi anlaşmasına karşı olduklarını ve Başbakan Ramush Haradinaj hükümetini düşürmek için birlikte çalışacaklarını bildirdiler. Her iki partinin sözcülerinden yapılan açıklamada LDK ve LVV’nin Haradinaj hükümetini düşürmek için birlikte adım atacaklarını bildirdiler.

 

İki Milletvekili Gözaltına alındı

Kosova Parlamentosu, Nisma Sosyal Demokrat Partisi Milletvekili Milazim Zeka ve Kosova İçin İttifak (AAK) Paritisi Milletvekili Shkumbin Demaliaj birkaç gün arayla savcıya tehdit suçundan tutuklandı. Milletvekili Milazim Zeka katıldığı bir televizyon programında Kosova Özel Savcılığında görevde bulunan Savcı Afrim Sehfkiu’yu tehdit etmesinden dolayı gözaltına alındı. Zeka çıkarıldığı mahkemede bir aylık gözaltı cezasına çarptırıldı. Mahkeme tarafından yapılan açıklamada Milletvekili Milazim Zeka’nın bir aylık gözaltı kararının bu aşamada yeterli ve kaçınılmaz olduğunu bildirdi.
Milazim Zeka’nın tutuklanmasının ardından AAK Milletvekili Shkumbin Demaliaj’ın Kosova savaşı gazi listeleri üzerinde çalışırken aldığı tehditler yüzünden görevinden istifa eden Elez Blakaj’ı tehdit etmekten dolayı 48 saatliğine gözaltına alındı. Demaliaj Savcı Blakaj hakkında medyada açıkça tehdit etmekle kalmamış, görevinden istifasının ardından Amerika’da bulunan Blakaj’ın Kosova’ya gelmesini isteyerek “Ben söylediklerimden pişman değilim, eğer yetkili organalar Blakaj ile ilgili gerekli işlemleri yapmazsa kendisiyle şahsen ilgileneceğim” ifadelerini kullandı. AAK Milletvekilleri gözaltı kararlarını kınayarak Savcılığın Milletvekilleri değil Kosova’da tutuklanması gereken başka kişilerin olduğunu söylediler. Demaliaj’ın 30 gün gözaltında tutulması bekleniyor.

Son Yazılar Paradigma (Tüm yazılar)

LEAVE A REPLY